تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟


چگونگی انجام معاملات بلوکی در بازار بورس

منظور از قراردادهای اختیار معامله چیست؟

معمولا برداشت ما از بازار بورس جایی است که عده‌ای خریدار و فروشنده در آن به خرید و فروش سهام شرکت‌ها و اوراق بهادار مختلف مشغول هستند اما این تنها بخشی از اتفاقی است که در بورس می‌افتد و در بورس کالا و اوراق بهادار کشور بازارهای مختلفی وجود دارند و معاملات گوناگونی در این بازارها انجام می‌شود. امروز قرار است به سراغ یکی از این ابزارهای معاملاتی یعنی قراردادهای اختیار معامله برویم و شما را با مفهوم این نوع از قراردادها و چگونگی کارکرد آن‌ها بیشتر آشنا کنیم. با ما همراه شوید.

قرارداد اختیار معامله چیست؟

قراردادهای اختیار معامله و قرارداهای آتی از مهم‌ترین ابزارهای مشتقه در بازار بورس کالا و اوراق بهادار کشور به شمار می‌روند و به دلیل این که مفهوم جدیدی در بازار بورس ایران هستند، بسیاری از سهامداران آشنایی زیادی با این قراردادها ندارند.

در یک معامله ساده شما معمولا برای دریافت یک کالا یا خدمات مبلغی را پرداخت و کالا یا خدمت مورد نیاز خود را هم دریافت می‌کنید اما در قراردادهایی مانند قرارداد اختیار معامله به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود.

چگونگی کارکرد قرارداهای اختیار معامله

برای این که با کارکرد قرادادهای اختیار معامله بیشتر آشنا شوید، کار را با یک مثال آغاز می‌کنیم. فرض کنید در فرودین ماه 1400 که قیمت هر سکه 8 میلیون تومان است شما اختیار خرید این کالا را با همین قیمت در تاریخ اسفند 1400 از یک فروشنده خریداری و مبلغ 200 هزار تومان را هم به عنوان قیمت اختیار معامله مشخص می‌کنید. حال شما این اختیار را دارید که کالای مورد نظر را در سررسید مشخص شده با همان قیمت 8 میلیون تومان از فروشنده‌ای که با او قرارداد اختیار معامله بسته‌اید، خریداری کنید.

در این شرایط اگر قیمت کالای مورد نظر افزایش پیدا کند مثلا در همین مثال قیمت سکه به 10 میلیون تومان برسد، شما سود کرده‌اید. نکته جالب در اینجا این است که شما اختیار معامله را خریداری کرده‌اید و اجباری برای انجام معامله مورد نظر ندارید.

یعنی اگر قیمت کالایی که خریداری کرده‌اید کاهش پیدا کرده باشد مثلا در همین مثال به 7 میلیون تومان رسیده باشد، می‌توانید از اختیار خود استفاده نکنید. در این صورت تنها به اندازه همان مبلغی که به عنوان قیمت قرارداد اختیار معامله باید پرداخت کنید، یعنی 200 هزار تومان دچار ضرر می‌شوید.

شما می‌توانید قراداد اختیار معامله را برای فروش یک کالا هم اعمال کنید. به این معنا که شما به عنوان خریدار قرارداد اختیار معامله، حق فروش یک دارایی را با قیمت مشخص در زمان تعیین شده خریداری می‌کند.

برای نمونه در همان مثال قبلی خریدار قرارداد، حق فروش سکه با همان قیمت 8 میلیون تومان را برای اسفند 1400 با همان قیمت اختیار معامله 200 هزار تومان از یک فروشنده خریداری می‌کند. در این حالت او می‌تواند در زمان سررسید کالای مورد نظر را با قیمت تعیین شده به فروشنده قرارداد بفروشد.

حال در نظر بگیرید که در اسفندماه قیمت سکه به 7 میلیون تومان رسیده باشد، در این شرایط خریدار قرارداد اختیار معامله سود می‌کند اما در صورتی هم که قیمت سکه به 10 میلیون تومان رسیده باشد وی می‌تواند از اختیار خود برای فروش کالای مورد نظر استفاده نکند.

همانگونه که احتمالا از این مثال متوجه شده باشید قراردادهای اختیار معامله یا آپشن‌ها به دو دسته قرادادهای اختیار خرید و اختیار فروش تقسیم می‌شوند.

اختیار خرید (Call Option)

در قراردادهای اختیار خرید حق خرید یک دارایی از پیش به خریدار قرارداد اختیار معامله داده می‌شود. کسانی به سراغ قرادادهای اختیار خرید می‌روند که منتظر افزایش قیمت دارایی هستند و می‌خواهند از این طریق با این نوع از قراردادهای به سود برسند. آن‌ها قرارداد را با قیمت روز یک کالا خریداری می‌کنند تا در آینده با افزایش قیمت‌ها به سود مورد نظرشان دست پیدا کنند.

اختیار فروش (Put Option)

قراردادهای اختیار فروش برعکس اختیار خرید هستند و در این قراردادها حق فروش یک دارایی با قیمت تعیین شده از قبل به معامله کننده داده می‌شود. در این حالت درست برعکس قراردادهای اختیار خرید صاحب قرارداد امیدوار به کاهش قیمت‌ها است و با پیش‌بینی که از کم شدن قیمت یک دارایی دارد، دست به انعقاد قراردادهای اختیار فروش می‌زند.

بعضی نکات مهم در قراردادهای اختیار معامله

  • برای آغاز فعالیت در بازار مشتقه علاقه‌مندان به حضور در معاملات این بازار باید از کارگزاری‌هایی که مجوز معاملاتی برای قرادادهای بازار مشتقه را دارند کد معاملاتی دریافت کنند.
  • زمان تسویه قراداد اختیار معامله، تاریخ سررسید مشخص شده در همان قرارداد است که در پایان روز معاملاتی این تسویه انجام می‌شود. کارمزد معامله نیز در همان روز به حساب سازمان بورس، کارگزار مربوطه و .. واریز می‌شود.
  • قرادادهای اختیار معامله به دو سبک اروپایی و آمریکایی قابل اجرا هستند. در سبک اروپایی خریدار معامله تنها در زمان سررسید مشخص شده در قرارداد می‌تواند از حق خرید و فروش خود استفاده کند، اما در سبک آمریکایی خریدار در طول زمانی که مشخص شده است می‌تواند معامله را اجرایی و از حق خود برای خرید یا فروش یک کالا استفاده کند.
  • معامله در بازار مشتقه بورس کالا روی یک دارایی پایه مانند سکه یا زعفران صورت می‌گیرد.
  • در حال حاضر تنها در مورد بعضی کالاها و تعداد کمی از سهم‌ها قرارداد اختیار معامله اعمال می‌شود.
  • همان گونه که گفتیم یکی از نکات مهم در عبارت قرارداد اختیار معامله، کلمه اختیار است. به این معنی که اختیار خرید و فروش دارایی موردنظر به معامله کننده داده می‌شود و اجباری برای خرید و فروش کالای مشخص شده در قرارداد وجود ندارد اما در مورد فروشنده اختیار معامله چنین امکانی وجود ندارد و فروشنده قرارداد از قدرت اختیار برای انجام معاملات برخوردار نیست و باید تابع تصمیم خریدار باشد.
  • برای تضمین پایبندی به قراردادهای اختیار معامله با توجه به این که پول یا کالایی بین طرفین تا زمان تاریخ مشخص شده در قرارداد رد و بدل نمی‌شود، هر دو طرف معامله ودیعه‌ای را به اتاق پایاپای بورس تحویل می‌دهند.
  • قرارداد اختیار معامله در بازار بورس ایران مفهوم نسبتا جدیدی محسوب می‌شود و برای اولین بار بورس اختیار معامله در سال 1973 در شیکاگو شروع به کار کرد که اکثر اوقات هم رتبه اول را از نظر حجم و تعداد معاملات انجام شده در این حوزه دارد.
  • نوسان‌گیرها علاقه بسیاری به بازار آتی کالا دارند و سعی می‌کنند از نوسان قیمت‌ها و پیش‌بینی آینده بازار برای رسیدن به سود در بازار مورد نظر استفاده کنند.

مزایای قراردادهای اختیار معامله

احتمالا این سوال برای‌تان پیش آمده باشد که قراردادهای اختیار معامله چه مزیت‌هایی برای خریدار یا فروشنده این نوع از قراردادها دارد. در زیر به برخی از این مزایا اشاره می‌کنیم که به درک بهتر قرادادهای اختیار معامله هم کمک بیشتری می‌کنند.

  • کم شدن ریسک معاملات و کاهش نوسان بالای قیمت‌ها در آینده
  • کسب سود از قرارداهای اختیار معامله و حتی درآمدزایی از معامله مجدد این قرارداد به این معنا که شما می‌توانید حق خرید یا فروش خود را بفروشید و از این طریق نیز کسب سود کنید.
  • نیار به نقدینگی کمتر
  • کاهش ریسک انجام معاملات

تفاوت قرادادهای تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ اختیار معامله با قرادادهای آتی

همانگونه که اشاره کردیم قرارداد اختیار معامله اختیاری قانونی است که مطابق آن به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود، اما در قراردادهای آتی یک خریدار متعهد می‌شود یک کالای مشخص شده را در تاریخ مشخص با قیمت معین از فروشنده کالا خریداری کند.

به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که در قرارداد اختیار معامله خریدار، اختیار یک معامله را خریداری می‌کند اما در قراردادهای آتی خریدار و فروشنده برای مبادله یک کالا متعهد می‌شوند.

سخن آخر

قراردادهای اختیار معامله از جمله مهم‌ترین تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ ابزار مشتقه در بازار بورس کالا و اوراق بهادار کشور به شمار می‌روند و طیف جدیدی از معاملات در بازار بورس این روزهای کشور را شامل می‌شوند. در این نوع از قراردادها، به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود.

قراردادهای اختیار معامله به دو دسته قراردادهای اختیار خرید و قراردادهای اختیار فروش تقسیم می‌شوند که در مورد اول حق خرید یک دارایی و در مورد دوم حق فروش یک دارایی با قیمت تعیین شده از قبل به معامله کننده داده می‌شود. نکته مهم در خصوص قراردادهای اختیار معامله، کلمه اختیار است. به این معنی که اختیار و نه اجبار برای خرید و فروش دارایی موردنظر به خریدار قرارداد داده می‌شود.

در پایان هم باید اشاره کنیم که ما سعی کردیم به زبان ساده شما را با بازار آتی کالا و قراردادهای اختیار معامله آشنا کنیم اما این بازار هم مانند دیگر بازارهای مالی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و حضور در آن به این سادگی‌ها هم نیست. علاقه‌مندان به ورود و سرمایه گذاری در این حوزه، باید توانایی خوبی در پیش بینی آینده بازار و تحلیل دقیق و درست اتفاقات بازار سرمایه داشته باشند تا بتوانند به سودی که مد نظرشان است، دست پیدا کنند.

آشنایی با مفهوم معاملات بلوکی در بورس

یکی از اصطلاحات مهم در بازار بورس که باید با آن آشنایی داشته باشید، معاملات بلوکی است. اما برخی از سرمایه‌گذاران به فرآیند دقیق معاملات بلوکی تسلط ندارند و هدف از این نوع معامله را نمی‌دانند و حتی نمی‌دانند که این‌گونه معاملات در چه شرایطی انجام می‌شود. اما منظور از معامله بلوکی چیست و چگونه انجام می‌شود؟ فرق بلوک با کد به کد در انجام معاملات چیست؟ از تاثیر مستقیم و غیرمستقیم این اقدام بر سهم چه می‌دانید؟ آیا معاملات بلوکی باعث رشد قیمت سهم می‌شوند؟ در این مقاله از سری مقالات آموزش بورس در چراغ راجع به معاملات بلوکی در بورس و شرایط و ویژگی‌های آن بیش‌تر صحبت خواهیم کرد.

معاملات بلوکی در بورس چیست؟

معاملات بلوکی در بورس چیست

در بازار بورس معاملات بلوکی به چه معناست

خیلی از اوقات ممکن است به جهت در اختیار گرفتن مدیریت یک شرکت یا توسعه‌ی خطوط کسب و کار، شرکت‌ها مبادرت به معامله‌ی بلوکی در سهام مختلف نمایند. اما معاملات بلوکی در بورس معاملاتی هستند که حداقل به مبلغ ۲ میلیارد تومان یا ۵۰ برابر هر حجم سفارش باشد. فرض کنید حجم حداکثر سفارش ۱۰۰۰ باشد. حال اگر شما بخواهید ۵۰.۰۰۰ سهم سفارش دهید، طبیعتاً در یک معامله‌ی عادی نمی‌توانید این کار را انجام دهید. معمولاً برای معاملات بلوکی توافقاتی از قبل صورت می‌گیرد. فرض کنید شرکتی مالک ۵ درصد سهام یک شرکت بلوکی است اما می‌خواهد آن را عرضه کند. طبیعتاً این معاملات به‌صورت معاملات کوچک در بورس هم خیلی قابل انجام نیست. هرچند آن هم روندی است که نشدنی نیست، اما شرکت‌ها معمولاً ترجیح نمی‌دهند که به آن میزان و در آن شرایط سهم را بفروشند.

مزیتی که وجود دارد این است که معمولاً قیمتی که برای معاملات بلوکی پرداخت می‌شود، بالاتر از قیمتی است که به صورت عادی در بازار معامله می‌شود. چنانچه معاملات بلوکی سهمی، پایین‌تر از قیمت روزش باشد، با افت شدید قیمت همراه خواهد بود. از نظر بازار، شرکت‌هایی با این شرایط چندان با ارزش نیستند. فرض کنید قیمت شرکتی ۵۰۰ تومان باشد. معاملات بلوکی در بورس برای این شرکت حداقل باید بالای ۵۰۰ تومان معامله شود. اما اگر ۵ درصد سهام شرکت تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ به صورت معامله بلوکی و ۴۰۰ تومان معامله شود، نشان دهنده‌ی ضعف جدی است و باید در ارزشیابی سهم تجدید نظر شود.

کد معاملات بلوکی در بورس

تمام معاملات بلوکی در دیده‌بان سایت مدیریت فناوری بورس قابل مشاهده هستند. معمولاً معاملات بلوکی را با کد ۲ و گاهی با کد ۴ نشان می‌دهند. برای مثال اگر نمادهایی مثل «وسینا۲» یا «حفاری۴» را در معاملات مشاهده کردید، بدانید که این‌ها معاملات بلوکی در بورس می‌باشند. اما نمادهایی همچون «فولاد۱» یا «فملی۱»، نشان دهنده‌ی معاملات عادی هستند که در بازار انجام می‌شوند.

زمان انجام معاملات بلوکی در بورس

زمان انجام معاملات بلوکی در بورس

چه زمانی باید معاملات بلوکی در بازار بورس انجام شود؟

همان‌طور که پیش از این هم اشاره کردیم، معمولاً معاملات بلوکی در بورس زمانی انجام می‌شود که:

  • ارزش معامله سهم بیشتر از ۲ میلیارد تومان باشد.
  • حجم معاملات سهام و یا حق تقدم سهام ۵۰ برابر محدودیت حجم هر سفارش در بازار باشد.

در فرابورس تعداد سهام و حق تقدم سهام قابل معامله در آن برای شرکت‌هایی که:

  • سرمایه‌ی پایه آن‌ها بیش از یک میلیارد ریال است، بزرگ‌تر یا مساوی نیم و کمتر از یک درصد سرمایه‌ی پایه می‌باشد.
  • برای شرکت‌هایی که سرمایه‌ی پایه آن‌ها کمتر یا مساوی یک میلیارد ریال است، بزرگ‌تر یا مساوی یک و کمتر از پنج درصد سرمایه‌ی پایه شرکت است.

ساعات معامله و دامنه نوسان در معاملات بلوکی چگونه است؟

ساعات معامله برای معاملات بلوکی در بورس مانند بازار عادی می‌باشد. در رابطه با دامنه‌ی نوسان هم باید بگوییم که دامنه‌ی نوسان مجاز قیمت معاملات بلوکی، درست مشابه بازار معاملات خرد می‌باشد که قیمت مرجع روزانه برای بازار معاملات بلوک، شبیه به قیمت مرجع همان روز بازار عادی می‌باشد. توجه داشته باشید که معاملات بلوکی به روش حراج ناپیوسته و هر ۵ دقیقه یک بار برگزار می‌شوند. همچنین لازم به ذکر است که سایر شرایط معاملات بلوک همانند معامله در نمادهای اصلی می‌باشد.

معاملات بلوکی در بورس چگونه انجام می‌شوند؟

معاملات بلوکی در بورس چگونه انجام می‌شوند

چگونگی انجام معاملات بلوکی در بازار بورس

۱. برای انجام معاملات بلوکی در بورس ابتدا پیشنهاد خرید یا فروش باید توسط کارگزار مربوطه در سامانه‌ی معاملات بلوک با قیمت معین ثبت شود. سپس قیمت پیشنهادی در سامانه توسط کارگزار پذیرفته می‌شود.

۲. چنانچه پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، کارگزار پذیرنده‌ی پیشنهاد فروش، اجازه دارد تا پیشنهاد ارائه شده را با یکـی از شروط «صرفاً خارج از پایاپای» یا «نقدی و خارج از پایاپای» بپذیرد.

۳. اگر روش تسویه‌ی پیشنهاد فروش ارائـه شـده «صـرفاً نقـدی» باشد، سفارش‌های تطبیق یافته جهت تائیـد بـه بـورس / فرابـورس ارسـال خواهند شد.

۴. اگر روش تسـویه پیشـنهاد فـروش ارائـه شـده، «بـا امکـان تسویه خارج از پایاپای» باشـد، درخواسـت کـارگزار پذیرنده‌ی پیشـنهاد، برای کارگزار پیشنهاد دهنده‌ی فـروش ارسـال می‌شود. در ایـن صـورت هم ممکن است حالت‌های زیر اتفاق بیفتد:

  • اگر تســویه خــارج از پایاپــای توســط کــارگزار پیشنهاد دهنده فروش تایید شود، سفارش تطبیق یافته با عنـوان تسـویه‌ی خـارج از پایاپای به بورس/ فرابورس ارسال خواهد شد.
  • اگر تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش تایید نشود، به شرط این‌که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «نقدی و خارج از پایاپای» را پذیرفتـه باشـد، معاملـه بـا عنـوان تسویه‌ی نقدی جهت تائید به بورس/ فرابورس ارسال خواهد شد.
  • اگر تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش تایید نشود، به شرط این‌که کـارگزار پذیرنـد‌یه پیشـنهاد، شرط «صرفاً خارج از پایاپای» را پذیرفته باشد، درخواست کـارگزار پذیرنـده‌ی پیشـنهاد رد می‌شود و پیشـنهاد فـروش، مجـدداً در سـامانه معاملات بلوک ثبت خواهد شد.
  • اگر سفارش‌های تطبیق یافته با قـوانین و مقـررات مغایرت داشته باشند، بورس/ فرابورس معامله را تائیـد کرده و سـفارش‌هـای تطبیـق یافتـه جهت انجام معامله و ثبت نهـایی را بـه سـامانه‌ی معـاملات ارسـال و در نمـاد معاملاتی مربوط به بازار بلوک ثبت می‌کنند.

تفاوت معاملات بلوکی در بورس با معاملات کد به کد چیست؟

در بیان تفاوت معاملات بلوکی و معاملات کد به کد در بورس باید بگوییم که در معاملات کد به کد، روند به این شکل می‌باشد که کد معاملاتی خاصی برای یک سهم سفارش، خرید و فروش به صورت همزمان قرار می‌گیرد. مثلاً ممکن است یک کد حقوقی، چندین کد حقیقی برای خودش داشته باشد و زمانی که سهم، شرایط مناسبی برای رشد داشته باشد با کد حقوقی سفارش فروش و با کد حقیقی سفارش خرید ثبت خواهد کرد و این باعث رشد قیمتی در سهم خواهد شد. به همین ترتیب، سود خوبی نصیب کد حقیقی خریدار می‌شود. البته همین حالت در جهت معکوس و در زمان کاهش قیمت سهم نیز صدق می‌کند. در واقع کد به کد، یک معامله‌ی صوری به منظور اثرگذاری بر قیمت سهم می‌باشد.

اما کدهای خریدار و فروشنده، هنگام انجام معاملات بلوکی در بورس متفاوت هستند. در حقیقت، هدف از انجام معاملات بلوکی، صرفاً اثرگذاری بر قیمت نمی‌باشد. گاهی اتفاق می‌افتد که شرکت‌ها، بلوک برخی شرکت‌های زیرمجموعه‌ی خودشان را به دلیل زیان‌آور بودن واگذار می‌کنند تا از این طریق بر اصلاح مالی خود اثر مثبت بگذارند.

جهت آشنایی دقیق با معاملات کد به کد و آگاهی از برخی تفاوت‌های دیگر میان معاملات بلوکی و معاملات تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ کد به کد، می‌توانید مقاله آموزشی معاملات کد به کد و تفاوت آن‌ها با معاملات بلوکی را مطالعه کنید.

سخن آخر

در این مقاله از سایت آموزش چراغ ، راجع به معاملات بلوکی در بورس و چگونگی انجام آن صحبت کردیم. دقت داشته باشید که یک بلوک اگر بتواند کرسی هیئت مدیره را به خریدار بدهد، می‌تواند در شرایط ارزنده‌ای باشد. دقت داشته باشید که بلوک‌های مدیریتی سهام معمولاً از ارزش ریالی بالایی برخوردارند. روش‌های پرداخت متعددی مثل نقد و اقساط برای تشویق خریداران به خرید، پیش‌بینی می‌شود. چنانچه بلوکی به ‌صورت اقساط فروخته شود، با توجه به ارزش زمانی پول، قیمت را بالاتر می‌برد. در هر حال، ارزش یک بلوک سهام با توجه به دارایی‌ها و وضعیت شرکت می‌تواند برای خریدار جذاب باشد. چراغ ، به عنوان نسل جدیدی از پلتفرم‌های آموزش و استخدام در تلاش است تا با ارائه‌ی نکات و دوره‌های آموزش بورس به شما برای سرمایه‌گذاری و کسب سود در این بازار پر تلاطم کمک کند.

کارمزد معاملات بورس سهام چیست؟

در مورد کارمزد معاملات بورس سهام چه میدانید؟ همان‌طور که می‌دانید برای خرید یا فروش همه چیز نمی‌توان به‌طور مستقیم اقدام کرد. برای مثال برای خرید و یا اجاره یک خانه باید به بنگاه‌های مشاور املاک مراجعه کرد. مشاور تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ املاک با‌توجه به بودجه و شرایط مد‌نظر شما خانه‌هایی را به شما نشان می‌دهد.

در صورتی که شما از خانه‌ای خوشتان بیاید و قصد خرید یا اجاره آن را داشته باشید، مشاور املاک مبلغی را به‌عنوان حق‌الزحمه جوش دادن معامله از شما دریافت می‌کند. در اینجا مشاور املاک نقش یک رابط را بازی می‌کند و به شما کمک می‌کند تا راحت‌تر به هدف خود برسید در مقابل آن مبلغی را بابت ارائه خدمات از شما به‌عنوان کارمزد یا حق‌الزحمه دریافت می‌کند. کارگزاری‌ها نیز، کاری مشابه با مشاورین املاک انجام می‌دهند. اما چگونه؟

کارمزد معاملات بورس سهام

همان‌طور که همه شما می‌دانید برای تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ خرید‌و‌فروش سهم یا سایر اوراق بهادار علاوه‌بر داشتن یک کد معاملاتی (کد بورسی) باید در یک کارگزاری ثبت‌نام کنیم. کارگزاری‌ها از نهادهای مالی هستند که نقش واسطه‌های مالی را اجرا می‌کنند. این نهادها باعث می‌شوند که سرمایه‌ها با سرعت بیشتر و با هزینه‌‌ای کمتر در گردش باشند. به بیان دیگر، این نهادها عمدتا امور مالی و سرمایه‌گذاری‌ را، اجرایی می‌کنند.

نقش کارگزار در معاملات بورس

شرکت‌های کارگزاری خدمات متنوعی ارائه می‌دهند، اما مهم‌ترین وظیفه آن‌‌ها خرید و فروش سهام و همچنین سایر اوراق پذیرفته شده در بورس است. کارگزاران نقش واسطه‌ای بین خریداران و فروشندگان ایفا می‌کنند و به ازای آن مبلغی را به‌عنوان کارمزد از مشتریان (سهامداران) دریافت می‌کنند.

برای این‌که یک معامله انجام شود، دو کارگزار مشخص به نمایندگی از هر سهامدار اقدام به خرید و فروش می‌کنند. کارگزار به نوعی نماینده‌ی حقوقی سرمایه‌گذاران در معاملات بوده و افراد بدون کارگزاری، قادر به انجام معامله نیستند.

فرض کنید بدون داشتن واسطه بخواهیم سهم‌های خود را معامله کنیم، با اطمینان می‌توان گفت یافتن شخصی که قصد فروش سهام خود را داشته باشد و این سهم همان سهمی که ما قصد خرید آن را داریم باشد، امری بسیار دشوار و تقریبا غیرممکن است.

کارگزاری‌ها این کار را برای ما ممکن می‌کنند. در واقع کسی که قصد فروش و یا خرید یک سهم را داشته باشد به کارگزاری خود مراجعه می‌کند. از آن‌جا که تمامی کارگزاری‌ها به یک هسته معاملاتی متصل هستند، می‌توانند به‌سرعت اطلاعات را در اختیار همدیگر بگذارند و فرایند پیدا کردن خریدار و فروشنده را تسهیل کنند.

در ازای انجام این کار از ما دستمزد دریافت می‌کنند، که به این دستمزد، کارمزد معاملات می‌گویند. معاملاتی که ما روزانه و به‌صورت آنلاین در یک لحظه انجام می‌دهیم از طریق مسیرهایی انجام می‌شود که بابت آن از ما کارمزد گرفته می‌شود.

کارمزد معاملاتی

هنگام انجام معامله درصدی از ارش معامله به‌عنوان کارمزد و یا حق‌العمل به واسطه‌ها پرداخت می‌شود.

فرض کنید از طریق اتوبان می‌خواهید به یک شهرستان دیگر بروید، در میانه راه جایگاه‌هایی برای دریافت عوارض خودرو وجود دارد و شما برای رد شدن از آن و استفاده از جاده با توجه به نوع خودرو خود باید پول بپردازید. این مبلغ برای ماشین‌های بزرگ مثل اتوبوس و مینی‌بوس بیشتر است. در معاملات کارگزاری هم اگر حجم خرید شما زیاد باشد، مبلغ بیشتری به‌عنوان کارمزد کسر می‌شود. اما همه این کارمزد به کارگزاری تعلق نمی‌گیرد و هر نهادی که انجام معاملات را تسهیل می‌کند و در این عملیات نقش دارد مقداری از آن را برای خود بر می‌دارد. که تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ هدف از این کارمزدها نیز بهبود زیر‌ساخت‌های ارتباطی است. این مقدار کارمزد بین شرکت بورس، شرکت سپرده‌گذاری، سازمان بورس، شرکت فناوری بورس و شرکت کارگزاری تقسیم می‌شود.

قانون سقف نرخ کارمزد

اخیرا به منظور کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، تشویق افراد به سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه و حفظ حقوق و منافع سرمایه‌گذاران، سازمان بورس اوراق بهادار قانون جدیدی تصویب کرده است. طبق این قانون سقف نرخ کارمزد خرید‌و‌فروش سهام شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران، فرابورس ایران، مدیریت فناوری بورس تهران، سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و شرکت‌های کارگزاری از معاملات "سهام" و "حق تقدم سهام" به میزان 20 درصد با رعایت حداکثر سقف ریالی مصوب در هر معامله، کاهش یافته است. جدول زیر مقدار کارمزد، پیش از تصویب قانون جدید است.

کارمزد معاملاتی

کارمزد معاملات پیش از اعمال قانون جدید

با تصویب قاون جدید میزان کارمزد تغییر کرده است. یعنی اگر قبلا برای خرید سهمی حدود 0.464 درصد از ارزش معامله را به‌عنوان کارمزد پرداخت می‌کردیم، الان 20 درصد از این مقدار کاسته شده و کارمزد خرید به 0.3712 درصد رسیده است.

همان‌طور که در جدول بالا می‌بینید پیش از تصویب این قانون هم کارمزد خرید سهم‌هایی که در بازار فرابورس معامله می‌شوند تفاوت بسیار اندکی با کارمزد سهامی که در بورس معامله می‌شوند دارد. بعد از تصویب قانون جدید هنوز این اختلاف حفظ شده است. یعنی کارمزد معامله در بازار فرابورس به مقدار ناچیزی کمتر از کارمزد معامات در بورس اوراق بهادار است.

مجموع کارمزد‌های فروش قبلا برابر با 0.00975 بود اما الان به 0.0088 در بازار بورس رسیده است. ممکن است الان با خود بپرسید 0.0088، 20 درصد کمتر از0.00975 نیست، پس چجوری امکان دارد که کارمزد فروش 20 درصد کاهش پیدا کرده باشد. با کاهش 20 درصدی کارمزدها مقدار مالیات تغییر نکرده و همان 0.5 درصدباقی مانده است.

مقدار کارمزدی که در هر خرید و فروش سهم از ما کسر می‌شود

یکی از تفاوت‌هایی که بین کارمزد خرید و فروش وجود دارد، مربوط به مالیات است. هنگامی که ما سهمی را می‌فروشیم، همانند فروش سایر دارایی‌ها درصدی به‌عنوان مالیات از ما گرفته می‌شود. این مالیات در هر صورت از فروشنده گرفته می‌شود. یعنی فرقی ندارد که شما طی معامله‌ای که انجام داده‌اید، سود کردید یا زیان، به‌هرحال باید مالیات خود را بپردازید. تنها تفاوتی که بین پرداخت مالیات سهام با دیگر دارایی‌ها وجود دارد این است که، مالیات سهام به‌طور خودکار از شما گرفته می‌شود و مثل پرداخت مالیات واحد تجاری و. نیازی به پر کردن اظهارنامه مالیاتی ندارید.

در جدول زیر می‌توانید مقدار کارمزدی را که در هر خرید و فروش سهم از ما کسر می‌شود ببینید.

کارمزد معاملاتی

کارمزد معاملات پس از اعمال قانون جدید

مقدار کارمزد کارگزاری‌ها ممکن است با هم متفاوت باشد اما از یک حدی نمی‌تواند بیشتر شود. در این مقاله ما به‌صورت رندوم یک کارگزاری را برای بررسی انتخاب کردیم.

مثالی از کارمزد معاملات بورس

مثال) فرض کنید قصد خرید 10,000 عدد سهم ایکس، با قیمت 3920 ریال داشته باشیم. برای این که این معامله انجام شود به چقدر وجه نقد نیاز داریم؟

برای محاسبه بهای خالص خرید سهم بدون کارمزد، تعداد سهم را ضرب ‌در قیمت خرید هر سهم می‌کنیم. مقدار زیر به‌دست می‌آید.

39,200,000 = 10,000 * 3920

اما با دقت به جمع کل در صفحه کارگزاری می‌بینیم که مبلغی بیش از این، از حساب ما کسر خواهد شد. برای این مثال جمع کلی که توسط کارگزاری به‌عنوان هزینه معاملات نوشته شده، 39,345,510 ریال است. با کم کردن این دو عدد از هم، مقدار کارمزدی که طی این معامله از ما کسر می‌شود، به‌دست می‌آید.

ریال 145,510 = 39,200,000 - 39,345,510

حال بیایید محاسبه کنیم که این کارگزاری چند درصد از ارش معامله را به‌عنوان هزینه سرمایه از ما می‌گیرد. همان‌طور تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ که گفتیم هزینه مربوط به خرید سهم بدون کارمزد برابر با 39,200,000 است. این مقدار را ضرب در یک مجهول می‌کنیم تا ببینیم چقدر کارمزد بابت خرید این سهم باید بپردازیم.

39,345,510 = X * 39,200,000

با تقسیم کردن مقدار 39,345,510 بر 39,200,000 عدد 1.0037119897959 به‌دست می‌آید که با کسر عدد یک از این مقدار میزان کارمزد کل 0.0037119897959 به‌دست می‌آید که تقریبا برابر با همان کارمزدی است که توسط سازمان بورس اعلام شده.

به‌طور کلی برای خرید این سهم علاوه‌بر مبلغی که به خریئ سهم اختصاص می‌دهیم باید مبلغی هم به کارمزد آن اختصاص دهیم.

مثال) فرض کنید قصد فروش همان سهم ایکس را با همان قیمت 3920 ریال دارید. اگر قرار نبود کارمزدی بابت فروش سهم از شما کسر شود، باید آن را در قیمت 10000 * 3920 = 39,200,000 می‌فروختید و این مقدار به حساب شما اضافه می‌شد. اما می‌بینیم که کمتر از مقدار به‌دست آمده بابت فروش آن به شما پول اضافه شده است.

مبلغ کلی که بابت فروش این تعداد سهم به شما اضافه شده برابر است با 38,855,040 ریال. ما‌به‌التفاوت بین این دو مقدار برابر است با کارمزد فروش.

برای محاسبه کارمزد فروش، مبلغی که در صورت عدم پرداخت کارمزد (39,200,000) باید می‌گرفتیم را ضرب در یک مقدار مجهول می‌کنیم تا میزان کارمزد محاسبه شود.

38,855,040 = X * 39,200,000

مقدار مجهول برابر است با 1.00887812 که با کسر عدد یک از این مقدار میزان کارمزد فروش سهم محاسبه می‌شود. یعنی هنگام فروش سهم حدود 0.0088 ارزش کل دارایی به‌عنوان کارمزد کسر می‌شود. دلیل بیشتر بودن کارمزد فروش، مالیاتی است که هنگام فروش سهم از ما گرفته می‌شود. هنگام فروش یک سهم، فرقی ندارد در معامله سود یا زیان کرده باشید در هر دو صورت از شما مالیات کسر خواهد شد.

کارمزد معاملاتی

درصدی از کارمزد فروش را مالیات تشکیل می‌دهد.

با بررسی‌هایی که انجام دادیم می‌بینیم که با افزایش حجم خرید کارمزد معاملاتی آن نیز افزایش می‌یابد. اگر می‌خواهید این مطلب به خوبی در ذهنتات تثبیت شود، می‌توانید مثال‌های بالا را با تعداد سهام بیشتر محاسبه کنید تا ببینید با افزایش حجم، میزان کارمزد چه تغییری می‌کند.

تا اینجا در رابطه با کارمزد معاملات در بورس و فرابورس و تغییراتی که اخیرا در آن ایجاد شده است صحبت کردیم و فهمیدیم که کارگزاری‌ها، شرکت‌های بورس و فرابورس، شرکت سپرده‌گذاری، شرکت مدیریت فناوری و سازمان نظارتی در ازای ارائه خدمات و بهبود زیر‌ساخت‌ها مبالغی را تحت عنوان کارمزد خرید و فروش از ما می‌گیرند. پس اگر در عرضه اولیه‌ای شرکت کردید یا سهمی خریدید و بعد از آن دیدید که در همان قیمت خرید میزان سود شما منفی نشان داده می‌شود، نگران نشوید. این اتفاق به دلیل کسر کارمزد افتاده است.

معمولا در پنل‌های کارگزاری برای خرید هر سهم یک قیمت سر‌به‌سر نشان داده می‌شود. اگر شما در آن قیمت سهم خود را بفروشید، نه سود و نه زیان کرده‌اید.

می‌توانید ویدیوهای بیشتری از تالاربورس را در آپارات (شبکه اشتراک ویدیو) و همچنین کانال یوتیوب تالاربورس مشاهده بفرمایید.

شرکت سپرده گذاری تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه

شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سهامی عام) یک شرکت تسویه وجوه است. این شرکت یکی از نهادهای اصلی بازار سرمایه ایران است که زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می کند. این شرکت به دنبال تفکر تضمین امنیت و کارآمدی بازار اوراق بهادار ایران از طریق توسعه و بهینه سازی ساز و کار تسویه معاملات اوراق بهادار با تمرکز بر افزایش کارایی، کاهش ریسک و کاهش هزینه های پایاپای و تسویه وجوه معاملات با رعایت قوانین و مقررات جاری کشور جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۵ دی ۱۳۸۴ در اداره ثبت شرکت ها و مؤسسات غیرتجاری تهران با شماره ۲۶۲۵۴۹ به ثبت رسید
وب گاه شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سهامی عام)
سیستم سپرده گذاری اوراق بهادار، یک سازوکار ثبت الکترونیک است که نگهداری اوراق بهادار و ثبت نقل و انتقال آن ها را برعهده دارد. در این سیستم مالکیت اوراق بهادار، بدون نیاز به مبادله فیزیکی گواهی سهام] یا هر سند کاغذی دیگر، همزمان با انتقال اوراق از یک حساب به حساب دیگر، تغییر می کند. از این رو عملکرد آن بسیار شبیه عملکرد بانک است.
شرکت سپرده گذاری مرکزی از اعضای وابسته فدراسیون بورس های اروپا آسیا تسویه معاملات در بورس به چه معناست؟ است. این فدراسیون در سال ۱۳۷۵ با ۱۲ عضو تشکیل شد در حال حاضر دارای ۳۲ عضو اصلی و ۸ عضو وابسته در ۲۹ کشور است. شرکت سپرده گذاری همچنین تلاش می کند پیشنهادهای گروه ۳۰ که در پیشرفت بازار جهانی اوراق بهادار نقش مهمی را به عهده دارند به مرحله اجرا گذارد و با دیگر شرکت های سپرده گذاری در کشورهای مختلف روابط نزدیک بر قرار کند. در این راستا توافقنامه همکاری با تاکاس بانک ترکیه جدیداً توسط مدیران دو شرکت امضا شده است.

جزئیات خبر

به گزارش گروه تحقیق بورس نیور، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در گزارش صورت‌های مالی ۱۲ ماهه منتهی به خردادماه ۱۴۰۰ (حسابرسی شده) مجموع درآمد‌های عملیاتی‌های خود طی این دوره یک‌ساله را برابر با ۲۹،۰۵۸ میلیارد ریال ارائه کرده که رشد ۹۵ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال گذشته از آن خودکرده، سود عملیاتی شرکت حکشتی طی این دوره یک‌ساله با افزایش ۱۷۲ درصدی به مبلغی بالغ‌بر ۱۳،۴۶۸ میلیارد ریال رسیده است.
این شرکت با سود خالص ۱۵،۶۱۳ میلیارد ریالی مواجه بوده که نسبت به سال گذشته ۱۶۹ درصد رشد پیداکرده و سود خالص هر سهم برابر با ۷۳۲ ریال بوده که ۱۶۹ درصد افزایش‌یافته، سود انباشته پایان دوره حکشتی در پایان دوره یک‌ساله ۲۳،۷۰۷ میلیارد ریال شناسایی‌شده که رشد ۱۵۳ درصدی را از خود بر جای گذاشته است.

صورت‌ وضعیت مالی منتهی به پایان خردادماه ۱۴۰۰

بر پایه این گزارش صورت گرفته، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در گزارش صورت‌وضعیت مالی یک‌ساله خود مجموع دارایی‌های ثبت‌شده را برابر با ۳۴۴،۰۲۶ میلیارد ریال ارائه کرده که رشد ۲۶ درصدی را نسبت به پایان سال مالی گذشته شاهد بوده و بیشترین دارایی در اختیار بخش «سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت» با ۲۹۸،۲۵۱ میلیارد ریال بوده که نسبت به پایان سال گذشته ۳۳ درصد رشد را شاهد بوده است.

سرمایه حکشتی طی این دوره یک‌ساله ۲۱،۵۶۰ میلیارد ریال اعلام‌شده که نسبت به سال گذشته با ۳۲ درصد افزایش سرمایه مواجه بوده، همان‌طور که گفته شد مجموع درآمد‌های عملیاتی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در پایان دوره یک‌ساله منتهی به خردادماه سال ۱۴۰۰ برابر با ۲۹،۰۵۸ میلیارد ریال به ثبت رسیده، برآورد شرکت از برنامه‌های تأمین مالی و تغییرات هزینه‌های مالی، تسویه اقساط تسهیلات ارزی است.

سایر برنامه‌های بااهمیت شرکت

تدوین استراتژی تخصیص بهینه منابع و تنوع‌بخشی پرتفوی سرمایه‌گذاری با افق زمانی کوتاه، میان و بلندمدت؛

• تأمین مالی و بهبود نقدینگی از طریق عرضه سهام شرکت‌های زیرمجموعه هلدینگ در بازار سرمایه

• طراحی سازوکار‌های تأمین مالی خارج از شرکت و کشور جهت بهبود سرمایه‌گذاری‌ها و تأمین مالی پروژه‌ها



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.